"Ich wähle Christian Brosi, weil er für eine starke
und ganzheitliche Graubündner Bildungslandschaft einsteht.
"Bever
Mias posiziuns da basaJau m’engasch per in chantun Grischun ch’è per las generaziuns vegnintas in spazi da viver intact:
Ni simplamain: Tge mund surdain nus a las proximas generaziuns? |
über die Lehrerknappheit im kanton graubündenüngüna versiun rumauntscha | nessuna versione italiana Lehrerknappheit – eine Herausforderung für Politik und Gesellschaft
Die Babyboomer-Jahrgänge kommen ins Alter. Tatsächlich werden in den kommenden zehn Jahren diese geburtenstarken Jahrgänge in Pension gehen und grosse Lücken hinterlassen. In unserer Wirtschaft wird ein Defizit an Fachkräften und Erfahrung entstehen, warnen Statistiker und Prognostiker. Die Schule wird von dieser Entwicklung nicht mehr und nicht weniger betroffen als andere Wirtschaftszweige, aber sie startet aus einer schwierigeren Lage. Denn bereits heute fehlt es an qualifizierten Lehrpersonen. Graubünden die Bildungsecke der Schweizüngüna versiun rumauntscha | nessuna versione italiana Graubünden – die Bildungsecke der Schweiz! Eine Vision, die nicht Vision bleiben muss.
Insgesamt belegen rund 1'200 Studierende die Bachelor-, Master- und Diplom-Studiengänge der drei Bündner Hochschulen. Es sind dies die Hochschule für Technik und Wirtschaft (HTW), die Pädagogische Hochschule Graubünden (PHGR) und die Theologische Hochschule Chur (THC). Eine beachtliche Zahl, besonders wenn man bedankt, dass Bildungsinstitutionen nicht nur ein Wirtschaftsfaktor sind, sondern ebenso bedeutende Faktoren für die Standortattraktivität. Restructurar, dentant cun prioritads clerasScolastas e scolasts motivads valan dapli che restructuraziuns e refurmas! E la motivaziun nascha da la veglia da vesair co ils giuvens sa sviluppeschan e madiran, betg da la veglia da stuair s’adattar a restructuraziuns cuntinuadas senza prioritad cleras.
Tegnair davent la detta da structuras cumprovadas!Il model “integraziun” ch’ins vul introducir actualmain en il Grischun, pretenda expensas immensas per midar structuras che funcziunan, enstagl da sa concentrar sin igl essenzial: sin ils cuntegns.
La scola obligatorica ed il chantunLa tendenza actuala da delegar la finanziaziun da las scolas a las vischnancas è in pass ella fallida direcziun. Da quai pateschan las vischnancas ch’èn finanzialmain gia flaivlas e la qualitad da la scola insumma. La scola na duai betg esser ina dumonda da gulivaziun da finanzas, mabain da qualitad e solidaritad – en tut las parts dil chantun.
Il sistem da furmaziun dual: igl ass da trumf da nossa furmaziunEmprendists e maturands motivads chattan portas avertas a mintga furmaziun ch’els giavischan. Quai sistem excellent permeabel da furmaziun ha anc bler potenzial.
Scolas medias e las regiunsLa Confederaziun sustegna segiurns a l’exteriur per emprender ina lingua, fertant che las directivas per in barat tranter las regiuns linguisticas entaifer nossa atgna terra mancan. Ils gimnasis grischuns han in potenzial ch’ins pudess sviluppar vinavant, che renda attractiv las regiuns e ch’irradiescha ordaifer ils cunfins chantunals. Igl è tuttavia indispensabel da pudair quintar cun ina buna purziun voluntad ed interess era da vart da la politica.
Instituziuns da furmaziun e l'economia publicaA Glion è la scola da tgira vegnida abolida, a Claustra la scola per mussadras, a Schiers il seminari, e tut è vegnì centralisà a Cuira. Dovri vairamain quai? N’èsi meglier da mantegnair e promover talas purschidas spezialas en las regiuns, tant pli perquai ch’ins po porscher ozendi furmaziun sin aut nivel a moda decentrala grazia als meds moderns da communicaziun?
La culturaLa promoziun chantunala da la cultura ha da avair lieu a la front, en contact direct cun ils partenaris interessads. Cun transfurmar il post da l’incumbensà per la cultura en in Uffizi per la cultura han ins fatg precis il cuntrari.
Ils museumsNus na duessan betg prender il museum Beyeler ni il Kunsthaus a Turitg sco punct da referenza, mabain noss agens museums che reflecteschan nossa ierta e nossa identitad a moda professiunala. Museums sco il Museum regiunal Surselva (Glion), la Ciäsa Granda (Stampa), la Casa Tomé (Poschiavo) èn puncts da referenza per s’orientar.
Il teaterIl “siemi dalla notg sogn Gion” inscenà questa stad a Laax è vairamain stà in siemi, era sche las notgs n’èn betg stadas tuttas uschè da stad. Tgi che pretenda meds finanzials da promoziun, na dastga betg mo far pretensiuns, mabain sto era ademplir pretaisas. La promoziun da la cultura duai definir sias pretaisas.
La musicaDa la represchentaziun da la 9avla sinfonia da Beethoven als concerts dal Chor da giuvenils grischun – las producziuns musicalas en il Grischun èn vairamain excepziunalas. Forsa, perquai che la musica n’enconuscha betg cunfins politics e linguistics.
La perscrutaziun da la culturaTgi che vul chapir las particularitads dal Grischun sto studegiar sia istorgia. I vala dilucidar la istorgia culturala da noss chantun ch’è nunditg ritga e multifara. L’Uniun per la perscrutaziun da la cultura grischuna ha prendì a mauns quella lavur realisond projects gronds sco il Manual per la istorgia grischuna ni il studi Il funcziunament da la trilinguitad en il Grischun.
Il plurilinguissemLa trilinguitad cun sia varietad d’idioms e dialects è atgnamain noss segn da marca cultural. Quel è tuttavia suttapost a midadas socialas. Igl è absolutamain necessari da sustegnair tuttas mesiras per franar l’erosiun da las linguas minoritaras e da las varietads dialectalas e da promover talas era ordaifer lur territori tradiziunal. La lescha da linguas è in prim pass en la dretga direcziun. Ma era ina lescha na fraina betg il process d’erosiun!
Die NFA ist kein ausgereiftes Projekt!üngüna versiun rumauntscha | nessuna versione italiana Dass eine Überarbeitung und Neugestaltung des kantonalen Finanzausgleiches notwenig ist, bestreiten die wenigsten. Dass die Bewertung der Finanzkraft der Gemeinden an die aktuelle finanzielle Realität an-gepasst wird, ist ein notwendiger Schritt. Dass die dem Parlament und Stimmvolk vorgelegten Zahlen korrekt sind, steht - zumindest für mich – ausser Zweifel. Das Vertrauen ins Finanzdepartement, welches diese Vorlage ausgearbeitet hat, besteht voll und ganz. Und dennoch ist es kein ausgereiftes Projekt: Bei der Entflechtung der Finanzströme standen finanzpolitische Argumente ganz oben, sachpolitische und strategische jedoch fanden nicht genügend Berücksichtigung. Herausgekommen ist eine Vorlage, die finanztechnisch überzeugt, aber in einigen Sachbereichen eine gefährliche Destabilisierung und Entsolidari-sierung schafft. |







